Terça-feira, 12 de Outubro de 2010

Sexual misconduct being investigated: UNMIT’s Gyorgy KAKUK

.

ETLJB

Timornewsline, October 11, 2010 - Spokesperson for the United Nations Integrated Mission in Timor-Leste (UNMIT) Gyorgy Kakuk said a reported allegation of sexual misconduct, involving an individual of the UN Police was currently being investigated. Mr. Kakuk affirmed that this case is now being investigated by the relevant authorities of UNMIT.

“We will have no other until such time as the inquiry is completed. However, it should be noted that the UN takes a serious view of sexual misconduct and inappropriate behavior on the part of its staff,” Kakuk said. He added that UNMIT will take stern disciplinary measures where infractions of its behavioral and disciplinary code occur.

An Indonesian journalist from West Timor named Judith Lorenzo Taolin has recetly revealed that she was sexually harrased by a UN Police officer from Pakistan in Dili on August 19, 2010.

In an open letter, Judith explained that this individual member of the UN Police officer pressed her breast twice, during a picture taking near the residence of President Jose Ramos Horta. Judith affirmed that such an attitude of the UN Police officer has made her shocked and is traumatized. She wants this case to be followed up by the Embassy of Indonesia in Timor-Leste and needs to be resolved through legal procecedings based on the existing law in the country.

Judith was invited by the embassy of Indonesia in Timor-Leste to collect a story on celebration of Indonesia’s independence day which was held in Dili last August.

Posted by christian at 6:34 PM 12 October 2010
. .

THE CURSE THAT GRIPS ADELINO QUELO

.
East Timorese men wait to be examined. Photo: AP

MARGIE MASON – THE AGE - October 13, 2010

IF THERE really was a place so remote it could be called the end of the earth, Adelino Quelo's shabby little hut would be prime real estate.

His thatch teepee-shaped home is the last stop in East Timor. It is perched on the side of a rugged emerald mountain with a million-dollar view of neighbouring Indonesia.

As rare visitors call his name, a slow shuffling comes from the dirt floor inside. A minute passes and Mr Quelo, 68, appears at the small opening near the ground. He scoots on his rear and grunts while laboriously dragging one leg, then one arm on each side.

His fingers, toes and parts of his hands and feet are missing. Only stubby knobs remain, keeping him from standing, gripping or even bathing. But Mr Quelo smiles a toothless grin and motions for his guests to come closer, apologising for having nothing to offer but his story.

He is just one face of leprosy in a country that has declared war on the age-old scourge. East Timor is one of two places in the world - the other is Brazil - where the disease is still widespread enough to be a public health threat.

For Mr Quelo, the fight comes far too late.

''I, myself, already suffer from this, and it's enough,'' he says, exposing a large open sore. ''I hope no one else will suffer this.''

Oecusse enclave, a lush secluded area cut off from the rest of East Timor by the Savu Sea, is thought to have been a leprosy colony during Portuguese and Indonesian rule.

It was positioned on the front lines during the brutal fight for independence from Indonesia 11 years ago and was nearly destroyed.

Its 60,000 people are survivors, but they are dangerously poor.

Leprosy continues to nibble away at lives, despite a three-pill cure recommended for the past three decades. New infections in East Timor, home to about 1 million people, dwindled to 160 last year. It is nearly within the World Health Organisation's target for elimination, or less than one case per 10,000 people.

Leprosy victim Adelino Quelo outside his hut. Photo: AP

Now leprosy specialists like Rosmini Day, who has battled the disease for 20 years across Asia, are scouring this secluded pocket for new cases to determine if East Timor will meet the mark by year's end.

Since the campaign began in 1991, the number of new leprosy patients worldwide has plummeted from about 10 million to 250,000. Leprosy is virtually non-existent in the West.

Some experts argue the WHO target makes people wrongly believe that the disease has been wiped out. And some question the authenticity of the count in countries driven to meet world goals.

Dr Day, a 62-year-old Indonesian grandmother, has come out of retirement to help East Timor. She believes no one should be overlooked, no matter how remote.

She hikes up a muddy mountain track to examine a patient in the rain. She interrupts a cockfight in another village to pinch and pull at the skin of a second patient, to see how fast it snaps back. And she calls a third man out of his house to look beneath his shirt.

In its early stages, leprosy is difficult to identify. Dr Day says it's important for a new generation of health workers to learn the traits, to stop the spread and cure patients before damage is done.

''I use a sarong to protect my toes, but the rats still come in the night-time and eat at my toes,'' says Luis Siqueira Afoan, 65, a patient who walked more than a kilometre on dry blackened nubs to see the doctor, who can do nothing to help.

Mr Quelo lives a 30-minute hike down a steep hill near Malelat village, home to the enclave's worst cases. Of the 300 families living here, nearly everyone has a relative or neighbour suffering leprosy.

Like most others, he was infected decades ago before medicine was available. By the time he received antibiotics, his limbs were slowly dying.

''I use my hand with a rubber band and a spoon because I don't have fingers any more,'' he says. ''I lost the ability to walk more than 20 years ago.''

Leprosy is not a killer but a chronic bacterial infection that disables those not quick enough to identify and treat it. Like tuberculosis, it can stay dormant for years before attacking and slowly shutting down nerves that allow a hand to make a fist or a foot to flex.

It typically starts as a light-coloured patch on the skin and then spreads. Eventually, hands and feet go numb and begin to claw inward, leading to injuries that go unnoticed and become infected because no pain is felt. In the worst cases, fingers and toes are lost or blindness occurs.

AP
.

EAST TIMOR AGREES TO CONTINUE HUB TALKS

.

SBS - 12 October 2010 - Source: AAP

Immigration Minister Chris Bowen insists a regional refugee processing hub proposed for East Timor would have to be there for a 'substantial period'.

However, uncertainty remains over whether East Timor will accept the plan with President Jose Ramos Horta again saying such a facility will not be considered as a permanent fixture.

While the federal government has been boosted by East Timor's agreement to continue a dialogue on the matter, it appears Dili remains cautious if not reluctant about the plan.

Dr Ramos Horta on Tuesday said that while his country was open to the idea of hosting a regional processing centre, its potential length of operation remained a major issue.

"Obviously, if we were to agree on establishing such an expensive, costly infrastructure here, we would need to agree on how long Timor is prepared to host that facility as such," he said.

"We are open to discuss. I cannot say five, 10, 20 years - we have to discuss in the broader context of regional arrangements, regional responsibility," he said.

The comments came after Dr Ramos Horta on Monday said the plan would only be considered as a temporary solution.

But Mr Bowen, at a joint media conference following high-level talks between Australian and East Timorese officials in Dili, said both sides had agreed it would have to be there for a "substantial period of time".

"If there is going to be substantial investment it wouldn't be a short-term investment," Mr Bowen told reporters.

It is expected such a facility would cost at least $60 million to establish and run in its first year alone.

A more detailed proposal, developed by a multinational working group that will meet again in November, is expected to be presented to the Timorese and Australian governments early next year.

The proposal would then be subject to the 50-nation Bali Process, which was established in 2002 to counter a surge in people smuggling in Asia and the Pacific.

Dr Ramos Horta has put a number of strict conditions on any deal, including time limits on how long people are detained, and that the costs be born by other nations in the region.

East Timor is one of the poorest nations in the region and has little infrastructure.

Mr Bowen will also visit Malaysia and Indonesia in the coming days to discuss a regional approach to the asylum seeker problem.

The push for a solution to the asylum seeker issue comes as the government faces pressure due to overcrowding in domestic facilities and its inability to stop the boats.

There are almost 5000 people in immigration detention in Australia with another boat - the seventh in just over a week - intercepted on Monday morning near Christmas Island carrying 10 asylum seekers.

Dr Ramos Horta said he was concerned a facility may attract people smugglers to East Timor.

"If we are not careful everyone will come here because they will know, `OK we just have to be there for a few months and then we go on to Australia'," he said.

"It cannot be an incentive for people just to do shortcuts to the regular proper immigration process.

"The message has to be sent very clear that there will be very strict conditions before anyone is accepted into the centre."
.

IJ Sei Intrega Relatoriu Auditoria Gabineti Carrascalao Ba PM Xanana

.

JOSEFA PARADA – SUARA TIMOR LOROSAE – 12 outubru 2010

DILI – Gabineti Inspektor Jeral (IJ) iha tempu besik, sei intrega relatoriu atuditoria nebe halao ba gabineti Eis Vice Primeiru Ministru (V-PM) Asuntu Adminisrasuan Eng. Mario Viegas Carrascalao ba Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmao.

IJ Fransisco de Carvalho informa katak, hafoin simu orden husi PM Xanana hodi halao auditoria, nia parte simu uluk patrimonia estadu hanesan, kareta, komputador, telefone, kamera no dokumentus importante konaba tenderizaun husi Sekretariu Tekniku Aprovizionamentu (STA).

“Ami nia relatoriu halo ona parase iha semana ida ne’e sei intrega ba PM Xanana konaba patrimonia estadu no dokumentus tenderizasaun husi STA ba tenderizasaun,” informa Fransisco ba jornalista iha nia servisu fatin Palasiu Governu, Tersa ohin. Nia hatutan, lolos relatoriu ne’e intrega ona ba PM Xanana, maibe tanba tekniku IJ nebe kaer relatoriu ne’e sei hasoru susar iha nia familia, tanba ne’e sira desidi semana oin foin intrega ba PM.

Servisu Funsionariu Paradu

Iha parte seluk, IJ Fransisco informa katak, konaba funsionariu kontratadu no tekniku professional balun nebe servisu iha gabineti eis Vice PM balun servisu paradu hela no seidauk hatene los atu servisu fali iha fatin nebe los.

Konaba solusaun atu resolve problema ba funsionariu, IJ nia parte ladun hatene, tanba ne’e husu atu funsionariu sira bele ba rekere iha Komisaun Funsaun Publiku (KFP). “ Agora ami lahatene los, se maka atu bele fo servisu ba sira,”tenik nia.

Iha parte seluk, tuir informasuan nebe STL rekolha iha Gabineti PM Xanana konaba patrimonia estadu nebe intrega, hanesan telefoni no komputador no sasan balun tan fahe ona ba funsionariu GPM hodi halao servisu no kareta estadu nebe Eng. Mario uza to oras ne’e sei paradu hela iha palasio governu.

Entertantu Xefi Bankada PSD iha Parlamentu Nasional, Reak Leman agradese tebes ba auditoria nebe IJ halao bela simu fali ona patrimonia estadu nebe Eng Mario uza durante halao servisu ba governu.

Nia dehan, oras ne’e dadauk sira nia parte sei hein hela desizaun husi Eng Mario atu fila fali ba parlamentu nasional hodi fo nafatin kontribuisuan ba estadu TL. Eugenio Pereira
.

ALKANSA OBJEKTIVU DEZENVOLVIMENTU MILENIU

.
Objektivu Dezenvolvimentu Mileniu

TL LABELE “GARANTE” APOIU DOADOR
.
JOSEFA PARADA – SUARA TIMOR LOROSAE – 12 outubru 2010

DILI - Prezidente Republika DR. Jose Ramos Horta apela ba governu AMP atu labele tau fiar demais ba nasaun doadores sira ne’ebe deklara iha komitmentu atu apoiu TL hodi bele alkansa Millenium Development Goal (Objektivu Dezenvolvimentu Mileniu).

Liu husi Seremoni Introdusaun “Safe Matherhood Alliance Australia iha Timor Leste” PR Horta dehan, durante tinan barak nia laran governu Timor Leste fo komitmentu maka’as ba saude no edukasaun.

Horta dehan, saude no edukasaun iha papel importante mos hodi bele hatun mortalidade inan ho oan iha Timor Leste. Tuir nia katak, fator importante atu alkansa Objektivu Dezenvolvimentu Mileniu mak hatun mortalidade, tan ne’e governu labele fo demais fiar ba nasaun doadores sira.

“Governu lalika mehi, hein, komunidade internasional atu fo tulun ba programa MDG (Millenium Development Goal) tanba rai bar-barak ne’ebe halo promesa la kumpri sira nia promesa,” deklara nia ba jornalista sira hafoin partisipa iha Seremoni Introdusaun “Safe Matherhood Alliance Australia iha Timor Leste” ne’ebe organiza husi Rede Feto, iha Sentru Juvenil, Taibesi, Tersa, (12/10).

PR Horta dehan, komunidade internasional sira rasik rekoinese katak promesa ne’ebe sira halo maioria la kumpri. Tan ne’e, Xefe Estadu ne’e husu ba governu TL atu hare didiak prioridade, liu-liu ba saude no edukasaun, atu nune’e bele hatun numeru mortalidade iha TL.

Prezidente Board Rede Feto, Ivete de Oliveira, hatete, hanesan sumbrinha ba organizasaun feto iha TL senti orguilu ho apoiu husi nasaun seluk hodi reforsa “Safe Matherhood Alliance”. Aliansa ida ne’e, nia esklarese, atu fo apoiu ba kompenenti hotu iha Timor Leste hodi luta hodi hamenus mortalidade inan no labarik.

Ba oin, Ivete dehan, programa ne’e sei halao mos iha area rural, liu-liu fatin hirak ne’ebe ladun iha asesu ba sentru saude. “Rede Feto iha komitmentu forti ba ida ne’e. Rede Feto mos fiar katak sei labele lao mesak se la iha apoiu husi parseiru sira,” haktuir nia. Georgino Santos/Terezinha da Costa
.

PR HORTA FIAR POVU TL SEI APOIA SENTRU DETENSAUN

.

JOSEFA PARADA – SUARA TIMOR LOROSAE – 12 outubru 2010

DILI - Maske maioria deputadu iha Parlamentu Nasional no Sosiadade Sivil sira kontra, hanoin husi Governu Australia atu kria sentru detensaun iha Timor Leste, maibe Prezidente Republika DR. Jose Ramos Horta, kontinua loke posibilidade.

Hafoin inkontru ho Ministru Imigrasaun no Sidadania Australia, Chris Bowen, PR Horta hatete katak, inkontru ho Ministru Imigrasaun ne’e atu hahu dialogu formal ida konaba sentru detensaun refujiadu ne’ebe atu loke iha Timor Leste.

“Ita ba to’ok luron, ba merkadu Hali-Laran, Komoro, tiga-roda sira, ita esplika ke ema kiak halai husi Pakista ka Afganistan bele simu ka lae, kondisaun mak ne’e i sira hotu hatete bele, ne’e mak povu nia sentiment,” deklara PR Horta ba jornalista sira hafoin inkontru ho Ministru Australia, iha Palacio Prezidente, Tersa ohin.

Sentru detensaun ne’e, tuir Horta, laos permanente maibe sai hanesan fatin temporariu ba aziliu sira molok hetan fatin defenitivu.Horta esklarese katak, vizita Ministru Imigrasaun Australia ne’e atu esplika diak liu tan governu Australia nia hanoin no preokupasaun ba sentru detensaun ne’ebe hakarak loke iha TL.

Ba pozisaun TL, Horta afirma, maske rai ne’e kiik no kiak, maibe nunka bele taka odamatan ba ema ne’ebe halai husi funu, kiak ka sira ne’ebe hetan duni tanba motivasaun konflitu relijioju ka etniku iha rai seluk. Maske nune’e, Xefe Estadu ne’e dehan, importante ba TL atu hare mos kondisaun no diskuti kondisaun ne’e bilitaralmente katak diskuti mos ho nasaun vizinhu sira seluk.

Husi dialogu ne’e, Horta dehan, sei foti estratejia no pozisaun TL ne’ebe sei fo hatene ba Australia, Indonesia, ONU no nasaun sira seluk.

Ministru Imigrasaun no Sidadania, Chris Bowen, deklara, inisiativa husi ninia vizita ne’e atu koalia ho nasaun vizinhu sira konaba enkuadramentu protesaun rejional ida ne’ebe sustentavel.

Enkuadramentu ne’e, Chris dehan, inklui harii aprosimasaun ne’ebe komprensivu ba fatin prosesamentu ema katak buka ba aziliu nian.

Inkontru entre PR Horta ho Ministru Imigrasaun Australia ne’e hetan mos partisipasaun husi Sekretariu Estadu Konseilu Ministru no Portavos Governu AMP, Hermenegildo Pereira, ho Sekretariu Estadu Seguransa, Francisco Pereira.

Sekretariu Estadu Konseilu Ministru no Portavos Governu AMP, Hermenegildo Pereira, lakohi fo kementariu ho razaun presiza diskuti lai iha Konseilu Ministru. Georgino Santos/ Terezinha da Costa
.

CPLP - Papel dos tribunais de contas no combate à corrupção em debate

.

MYB – LUSA

São Tomé, 11 out (Lusa) -- Os trabalhos da sexta assembleia geral dos tribunais de contas dos membros da Comunidade dos Países de Língua Portuguesa (CPLP) arrancaram esta tarde, tendo como tema central o combate à corrupção.

Francisco Fortunato Pires, presidente do Tribunal de Contas de São Tomé e Príncipe, país anfitrião do encontro, considera que os tribunais de contas têm "um papel de capital importância enquanto instrumento ao serviço da promoção da boa governação".

No discurso de abertura dos trabalhos, Francisco Pires salientou ainda que "a consolidação e o aperfeiçoamento dos Estados de Direito dependem não só das políticas públicas implementadas" como da "confiança que tais instituições conseguem transmitir aos cidadãos, no que concerne a eficácia, qualidade e transparência dos seus atos".

A sexta assembleia geral dos tribunais de contas da CPLP vai fazer o balanço dos últimos dois anos e dois temas vão dominar os debates: o papel dos tribunais de contas no combate à corrupção e na emissão do parecer sobre a conta geral do Estado.

No evento, que deverá terminar na próxima quinta feira, na capital são-tomense, participam representantes de todos os países membros da CPLP, incluindo Macau.

*** Este texto foi escrito ao abrigo do novo Acordo Ortográfico ***
.

AUTORIDADES DE PEQUIM ISOLAM MULHER DO NOBEL DA PAZ

.

PCR – LUSA

Pequim, 11 out (Lusa) -- As autoridades chinesas impediram hoje diplomatas europeus de visitarem a mulher do Nobel da Paz, cortaram as suas comunicações telefónicas e cancelaram encontros com responsáveis noruegueses, indicaram diplomatas e jornalistas em Pequim.

O primeiro secretário para os assuntos políticos da União Europeia (UE) na China, Simon Sharpe, referiu que pretendia visitar Liu Xia para lhe entregar uma carta de felicitações em nome de Durão Barroso, o presidente da Comissão Europeia.

Sharpe fez-se acompanhar por diplomatas de dez embaixadas, onde se incluíam representantes da Suíça, Suécia, Polónia, Hungria, República Checa, Bélgica, Itália e Austrália.

Em paralelo, quatro especialistas da ONU exortaram hoje Pequim a libertar "imediatamente" o dissidente chinês Liu Xiaobo, detido pelas suas convicções democráticas e laureado sexta-feira com o Nobel da Paz 2010.

Os signatários do apelo são o relator para a liberdade de opinião e expressão, Franck La Rue, o relator-presidente do grupo de trabalho sobre a detenção arbitrária, El Hadji Malick Sow, a relatora sobre a situação dos defensores dos direitos humanos, Margaret Sekaggya, e a relatora sobre a independência dos juízes e advogados, Gabriela Knaul.

O Nobel da Paz 2010 foi atribuído na sexta-feira a Liu Xiaobo, 54 anos, "pelos esforços prolongados e não violentos em favor dos direitos humanos na China".

O dissidente cumpre uma pena de 11 anos de prisão desde 2008 após ter participado na redação da "Carta 08", um texto que reivindica uma China democrática.

A nível oficial, a China continua a reagir com firmeza à decisão do comité Nobel, com a imprensa estatal a considerar hoje que o prémio atribuído a Liu pelo organismo norueguês demonstra "um terror extraordinário pelo crescimento da China e do modelo chinês".

Um comentador do popular jornal Global Times sugeriu que caso se cumprissem as petições de Liu sobre uma democracia multipartidária "o destino da China provavelmente não seria melhor que o da antiga União Soviética e da ex-Jugoslávia, e de imediato o próprio país se dissolveria".

O Governo de Pequim decidiu ainda cancelar uma reunião com o ministro norueguês das Pescas, prevista para quarta-feira, enquanto a mulher do premiado, Liu Xia, que o visitou na prisão no domingo, permanece em detenção domiciliária.

*** Este texto foi escrito ao abrigo do novo Acordo Ortográfico ***
.

Horta Konfia Jose Luis ho Zacarias c La Iha Provas Kompletu

.

MIRO NASCIMENTO – SUARA TIMOR LOROSAE – 11 outubru 2010

DILI - Prezidente Republika (PR), Jose Ramos Horta, Sebadu (09/10), afirma katak, nia kontinua fo korajen ba Vise Primeiru Ministru (VPM), Jose Luis Guterres ho Ministru Negosiu Estranjeirus (MNE), Zacarias Albano da Costa.

VPM Jose Luis Guterres ho MNE Zacarias Albano hetan akuzasaun husi Prokurador Jeral Republika (PJR) kona ba kazu abuzu poder ho hariku aan.

Horta hateten, tanba kazu ne’e PJR foti ona no sei lori ba tribunal, nia lakohi atu interfere ka halo presaun, maibe tuir nia hanoin katak karik kazu VPM ho MNE ne’e bele illegal mos.

“Hau hatete deit hau nia opiniaun pesoal ke kazu ne’e hau nudar Xefe Estadu hare bele illegal karik. Tribunal mak desidi illegal ka lae bazeia ba lei ne’ebe iha,” deklara Horta ba jornalista sira iha Aeroportu Nicolau Lobato, hafoin fila husi nia viazen ba rai liur.

Horta fo lembra katak, VPM Jose Luis Guterres fila mai Timor Leste, tanba Primeiru Ministru mak bolu. “Hau mak bolu nia mai ba Ministru Negosiu Estranjeiru, momentu ne’e, hau Ministru Negosiu Estranjeiru i atu liu ba Primeiru Ministru, durante krizi, hau konsulta ho DR. Mari Alkatiri i konkorda Jose Luis fila,” informa Xefe Estadu ne’e.

Wainhira fila mai TL, Jose Luis husik hela ninia familia ne’ebe hela ona iha Estadus Unidus Amerika durante tinan barak nia laran.“Se nia fila se’e mak fo garantia ba ninia familia. Nia fen mestradu ida, se mestradu ida tanba sa mak la bele servisu iha embaixada,” Horta hateten.

Wainhira Horta sei kaer pasta nudar MNE, diplomata Timor oan sira iha rai liur atu foti nia kaben servisu iha embaixada TL ne’ebe nia servisu ba.

“Hau nia hanoin mak ne’e, se iha embaixador ruma enkaregadu ka diplomata ruma ba karik embaixador ruma, nia fen iha servisu tenki soe tiha nia servisu iha ne’e, ita buka aproveita para nia servisu iha embaixada ne’e mos,” Horta dehan.

PR Horta afirma, ba kazu Zacarias nian simples liu tan, tanba la’os nia mak asina kontratu, maibe Vice Ministru Negosiu Estranjeiru mak asin no DR. Zacarias halo deit orden pagamentu.

“Kazu ne’e ba hau husi liur hare simples liu, maibe ita intrega ba tribunal mak desidi, hau reafirma hau nia konfiansa ba Vice Primeiru Ministru no Ministru Negosiu Estranjeiru,” Horta afirma.

Hatan konaba karta ne’ebe PM Xanana haruka ba Parlamentu Nasional atu suspende imunidade VPM ho MNE, Horta dehan, PM Xanana halo duni buat ne’ebe nia tenke halo atu nune’e bele tuir prosesu normal tuir lei ne’ebe iha.

Nia hatutan, PN mak tenke desidi no la iha obsaun seluk katak PN tenke foti duni imunidade VPM ho MNE.

Xefe Estadu ne’e dehan tan katak maske balun hanoin prosesu ne’ebe PJR kaer ladun klaru, mosu manipulasaun politiku no seluk tan, maibe ida ne’e pozitivu nafatin no sai hanesan teste ba demokrasia, teste ba lei no teste ba tribunal.

Hatan konaba karik nia prontu atu sai sasin ba Jose Luis ho Zacarias iha tribunal, Horta reafirma katak, ba nia importante mak justisa tenke lao no nia prontu atu kolabora ho justisa.

La iha Provas Kompletu

Akuzasaun ne’ebe hato husi lideransa partidu Fretilin hasoru VPM josae Luis Guiterres ho MNE Zacarias Albano da Costa, konsideira sei “fraktu”.

Defensor Publiku ba Jose Luis Guterres, Sergio Hornai, fiar metin katak, nia kliente sei manan iha tribunal. Tanba kazu ne’ebe involve nia kliente ne’ebe iha altura neba asumi kargu nudar MNE inklui Zacarias Albano da Costa ladun iha provas kompletu.

Sergio Hornai konsidera prematur liu atu hatudu nia kliente nudar arguidu ba kazu ne’e, tanba prosesu nomeasaun ba espoza Jose Luis Guterres, Ana Maria Valeria hetan koinesementu husi Prezidente Republika Dr. Jose Ramos Horta.

“Kontratu ne’e nomeasaun ba Sra. Ana Maria liu husi prosesu administrativu mosu liu husi MNE nia laran, tanba prosesu ne’e hetan duni kontratu ne’ebe asina husi Vice MNE Adalgija Magno hodi Sra. Ana Maria hetan nomeasaun hanesan konseileira ba TL ba Nova Iorke,” Sergio Hornai hateten ba jornalita iha nia knar fatin, Sesta liu ba.

Hatan konaba prosesu kontratu ba Ana Maria, Defensor Sergio hatete, laos nia kliente Jose Luis Guterres mak resposabilidade, maibe prosesu asina kontratu no transfere salariu asina direitamente husi Vice MNE Adalgiza Magno.

“Hau nanoin ita atu halo servisu nomea ema ruma reprezenta ita nia estadu TL iha iha nasaun ruma sempre iha koordenasaun institusional,” afirma Sergio.

Kazu ne’e involve mos funsionariu balun, nanesan, Ana Maria de Jesus Morais, Jose Freitas Camara, no Regerio do Santos nudar Direitor Jeral Administrasuan Finansas MNE iha tempu governu anterior.

Kazu ne’e rasik registu ona iha Tribunal Distrital Dili ho nomor prosesu 226 krime ordinaria tinan 2010.

Membru Parlamentu Nasional husi Bankada Fretilin, Francisco Miranda Branco informa katak, nia parte intrega tomak ba tribunal mak sei halao prosesu.

Konaba prosesu tranferese osan ba espoza Jose Luis Guterres, Branco dehan, antes ba eskola eis Vice MNE Adalgiza Magno hato’o ona nia deklrasaun ba parte judisiariu. gin/ego
.

Lider PD Balun Nakfilak ba CNRT Lasama : “Ami Forte Nafatin”

.

MIRO NASCIMENTO – SUARA TIMOR LOROSAE – 11 outubru 2010

DILI - Prezidenti Partidu Demok rata (PD) Fernando Lasama de Araújo hateten, PD sei nafatin forte to’o ohin loron maske nia lider balun haksoit tiha ona ba Partidu CNRT.

Lasama hato’o nia pozisaun ne’e, hatan kona ba membru PD balun iha estrutura partidu maibe agora sai fali membru ba Partidu CNRT. “Ida ne’e laiha buat ida, tanba PD ne’e partidu ne’ebe nakloke ba ema hotu bele tama no sai konforme hakarak,” dehan Lasama ba jornalista iha PN, Sesta (08/10).

Realmente oras ne’e dadaun lider partidu balun komesa haksoit ba partidu lideradu Kay Rala Xanana Gusmão. Liliu husi PD hanesan husi militantes PD Bendito Freitas atual Sekretariu Estadu Formasaun Empregu (SEFOPE) ne’ebe agora atual Prezidente Klibur Profesional CNRT. Maske membru hirak ne’e halai ba CNRT, maibe tuir Lasama sei la fo impaktu ba elisaun 2012. Kestaun hanesan reforsa husi Xefi bankada Partidu Demokratiku (PD) Adriano da Nascimento katak, prinsipiu Partidu Demokratika la tau kor no a tau marka bá ema ida atu tama ka sai husi partidu ne’e. Tanba PD hari’i hanesan partidu ida demokratiku atu hahi valor demokrasia.

“ Tamba ne’e PD la taka dalan bá ema seluk mai no la taka dalan bá nia membru sai. Jangankan militante mak sai. Prezidente ka Sekjen partidu mak desidi sai mos. Laiha problema,” tenik Adriano.

Situasaun ne’e katak nia normal tanba sidadaun ne’ebe deit iha direitu atu hili partidu ne’ebe nia hakarak liu atu ba. “ Ne’e demokrasia. Tanba ami mos dala barak simu partidu seluk nia membru mai PD. ne’ebé ami labele hatete PD labele bá,” dehan xefi bankada ne’e.

Adriano hatutak katak, iha partidu ho nia kategoria oioin. Prujemplu FRETILIN tanba ho naran istoriku. CNRT tanba ho líder istoriku Xanana Gusmão inklui ASDT iha lider istoriku Fransisco Xavier no PSD mós ho lider istoriku Mário Carrascalão.

“PD laiha naran istoriku. Maibe iha eleisaun 2012, PD mós lalakon votu. Ami garante nasaun ne’e sei sura ho PD nian votus atu kaer governu,” garante Adriano.

Maske nune’e, deputadu bankada CNRT , Aderito Hugo da Costa hateten sidadaun ida-ida iha direitu atu hili partidu ida tuir nia konsensia rasik.

Tanba ne’e laos problema se iha membru husi partidu ida haksoit fali ba partidu seluk. “ Ida ne’e mak regras demokrasia. Se nia membru partidu ida maibe derepente nia gosta liu fali partidu seluk, ne’e nia direitu,” komenta Hugo.qdy
.

Alterasaun Lei Veteranus PN Husu Governu Aprezenta Urjente

.

Veteranus Rihun 63 Seidauk Simu Pensau
.
MIRO NASCIMENTO – SUARA TIMOR LOROSAE - 11 outubru 2010

DILI - Parlamentu Nasional (PN) husu ba Governu atu altera lalais lei Veteranus no Antigus Kombatentis ba Libertasaun Nasional (VAKLN), atu la implika bá aprovasaun Orsamentu Jeral Estadu (OJE) tinan fiskal 2011.

Sekretaria Meja Parlamentu Maria Teresinha Viegas hateten Prezidente PN Fernando Lasama de Araújo husu ona ba governu atu iha tempu badak bele submete ona alterasaun lei Veteranus antes aprezentasaun OJE iha 15 De Novembru 2010.

Foin lalais governu hato’o ona pedidu ba PN atu husu alteresaun ba lei veteranus no antigos kombatentes ba libertasaun nasional tanba iha artigu balun ladun fo vantazen ba veteranus liliu iha sistema pagamentu ba pensaun.

Ba kestaun ne’e, PN konkorda hodi sujere ba governu atu hadia lalais lei ne’e, tana realemente se la muda se fo duni konsikuensia ba sistema pagamentu.

“Proposta ne’e labele hato’o iha tinan klaran, ka tinan oin. Tanba pagamentu tenke lao,” komenta Maria Terezinha Viegas iha PN Sesta (8/10) foin lalais ne’e.

Nia dehan, prezidenti PN husu ona bá Governu, atu intrega revizaun lei ne’e antes diskusaun OJE 2011 iha 15 de Novembru. Atu orsamentu ba revizaun lei veteranus bele inklui ona iha orsamentu 2011 nian.

Nia esplika, revizaun ne’e halai liu ba artigu balun. “Iha artigu balu mak la reflete kona-ba empeiñamentu ka durasaun bá frente klandestina,” dehan Terezinha.

Veteranus Rihun 63 Seidauk Simu Pensaun

Veteranus Antigu Komba tetentes ba Libertasaun Nasio nal (VAKLN) hamutuk rihun 63 durante ne’e seidauk simu pensaun ba sira nia direitu.

Membru komisaun E PN Maria Rosa Camara “Bisoi” informa katak veteranus hirak ne’e seidauk deit simu pagamentu tanba dokumentus sira nia sei prosesu hela hodi tama iha klasifikasaun kazu pendentes.

“Sira nia kazu ne’e pendente hela, maske Komisaun Eventual halo ona verifikasaun. Tanba ne’e presija duni tempu,” dehan Bisoi ba jornalista sira.

Maibe, kombatetetes ne’ebé simu ona subsidiu husi Governu hamutuk 205 kombatetentes husi nain 2 mil ne’ebé ema nain ida simu US$ 9.600.

Iha 2007 koalia kona-ba pensaun kombatetentes ne’ebe kada ema ida sei simu ona pensaun ful-fulan tuir ninia durasaun ne’ebé iha. I kombatetentes n’ebé hetan ona pensaun husi Governu ne’e tama iha edital foin mak nain 2000 ital, ne’e siknifika katak sira hetan ona pensaun ful-fulan.

Dadus ne’ebé hahu husi 2002 to’o 2005 ne’e iha kombatetentes nain 7500, ne’ebé mak normal mente sira simu ona ne’e bá martires sira inklui mós bá ema moris sira nian.

“Iha kombatetentes balu ne’ebé naran iha ona maibe seidauk bele konsidera atu aprova mak sei iha pendenti hamutuk nain 6.300 veteranus. Sira ne’e dadus hahu husi 2002 to’o 2005, maibe seidauk konta ho 2009 foin lalais nian,” hateten deputada Maria Rosa Camra ‘Bosoi’ iha PN Foin lalais ne’e.

Maibe nia parte mós lamenta bá pensaun ne’ebé kombatetentes balu Mak hetan no seidauk atinji 25% ne’e.

“Hau haree seidauk atinji 25% kombatetentes ne’ebé hetan benefisiariu simu pensaun. Ida ne’e mak lametasaun husi ami nian,” dehan Maria.

Tamba ne’e deputada Maria husu atu iha tinan 2011 kombatetense ne’ebé benifisiariu ne’e bele atinji ona 75% ida ne’e diak liu.

Ne’ebé Governu tenki tau atensaun bá veteranus sira ne’ebé agora seidauk hetan pensaun husi Governu durante ukun an ne’e. Tamba Veteranus ne’ebeé benifisiariu ne’e foin mak nain 12 mil seidauk atinji 20%.

Entertantu deputadu Osorio Florindo nudar prezidenti komisaun E Parlamentu Nasional ne’ebé trata asuntu Eliminasaun Pobreza Igualiadade Jeneru hateten katak, veteranus hiarak ne’bé mak simu ona pensaun ne’e husi frente armada deit. maibe frente klandestina ho frente diplomatika seidauk simu. qdy
.

Aumento da fome é alarmante. Onde? - Angola, Moçambique, Guiné e Timor

.

NOTÍCIAS LUSÓFONAS – 11 outubro 2010

Índice da Fome no Mundo 2010 revela que em português há muita gente com a barriga vazia, o que nem sequer é novidade. Mas nada melhor do que assobiar para o lado...

Angola, Moçambique, Guiné-Bissau e Timor-Leste integram uma lista de 25 países onde o aumento da fome é alarmante, segundo revela hoje um relatório do Instituto Internacional de Pesquisa sobre Políticas Alimentares. Por outras palavras, nestes países os poucos que têm milhões têm ainda mais milhões, e os milhões que têm pouco ou nada passaram a ter ainda menos. Ser gerado com fome, nascer com fome e morrer pouco depois com fome parece ser uma fatalidade na Lusofonia.

De acordo com o relatório “Índice da Fome no Mundo 2010”, a fome no mundo atinge quase um milhão de pessoas e assumiu proporções alarmantes em cerca de 30 países, devido à pobreza, aos conflitos e à instabilidade política.

Além disso, como diz Mo Ibrahim, “não se justificam a fome, a ignorância e a doença que assolam África”, pelo que a solução terá de passar obrigatoriamente por “bons líderes, boas instituições e boa governação”, sem os quais “não haverá Estado de Direito, não haverá desenvolvimento”.

O Índice da Fome no Mundo 2010 (de zero a 100), a fome atinge um nível “alarmante” a partir de 20 pontos e “extremamente alarmante” a partir de 30.

Os 25 países onde a situação é alarmante são, por ordem crescente de gravidade, Nepal, Tanzânia, Camboja, Sudão, Zimbábue, Burkina Faso, Togo, Guiné-Bissau, Ruanda, Djibuti, Moçambique, Índia, Bangladesh, Libéria, Zâmbia, Timor-Leste, Níger, Angola, Iémen, República Centro-Africana, Madagáscar, Ilhas Comores, Haiti, Serra Leoa e Etiópia.

De 122 países em desenvolvimento estudados, os níveis de fome "extremamente alarmantes" foram alcançados em quatro países da África Subsaariana, a República Democrática do Congo (RDC), o Burundi, o Chade e a Eritreia.

A República Democrática do Congo atingiu 40 pontos nesta escala, sendo o país que sofreu a maior deterioração do índice, segundo o relatório. Este é, aliás, o país que tem a maior taxa de mortalidade infantil no mundo.

Este índice da fome no mundo é calculado através de três indicadores: a proporção da população com subnutrição, o baixo peso infantil e as taxas de mortalidade infantil.

A subnutrição em crianças com menos de dois anos é um dos principais obstáculos para a redução da fome no mundo, acrescentou o relatório.

Também o Índice Mo Ibrahim 2010, revelado recentemente, indicava, em termos de governação, que Cabo Verde é o país africano de expressão portuguesa melhor classificado, ocupando o quarto lugar, seguindo-se São Tomé e Príncipe em 11º, Moçambique em 20º, Guiné-Bissau em 41º e Angola em 43º.

No índice de 53 países, Cabo Verde desceu, porém, dois lugares em relação a 2009, ficando agora atrás das Maurícias, que mantém o primeiro posto, Seicheles e Botsuana, com a África do Sul a fechar o “top 5”. Os últimos da lista são a Eritreia, Zimbabué, RD Congo, Chade e Somália.

A tabela avalia quatro critérios de governação - Desenvolvimento Humano, Participação e Direitos Humanos, Segurança e Estado de Direito, Oportunidades de Sustentabilidade Económica.

Numa pontuação de 0 a 100, Cabo Verde surge com 73.83 pontos, seguido, entre os Países Africanos de Língua Oficial Portuguesa (PALOP), por São Tomé e Príncipe (desceu uma posição em relação a 2009 - 57,05 pontos), Moçambique (52,39), Guiné-Bissau (42,09) e Angola (39,29).

Fundador da empresa de telecomunicações africana Celtel International, Mo Ibrahim, nascido no Sudão em 1946, é considerado um modelo de cidadão africano bem sucedido, que privilegiou uma gestão ética do negócio. Vendeu a empresa em 2005 - sete anos depois de a ter criado - a um operador do Kuwait por 3,4 mil milhões de dólares, fortuna que financia a sua Fundação.

Mo Ibrahim tem responsabilizado as “falhas monumentais dos líderes africanos após a independência”, explicando sem meias palavras que, “quando nasceram os primeiros Estados africanos independentes, nos anos 50, África estava melhor em termos económicos”.

Mo Ibrahim explica que “as enormes falhas na governação provocaram o retrocesso”, culpando também os cidadãos porque foram eles que permitiram que os destinos do continente fossem conduzidos por maus líderes.

O empresário qualifica de “vergonhoso e um golpe à dignidade” a contínua dependência de África em relação ao ocidente, tendo em conta os “recursos impressionantes” que abundam no continente.

“Não se justificam a fome, a ignorância e a doença que assolam África”, enfatiza Mo Ibrahim, para quem a solução terá de pessar obrigatoriamente por “bons líderes, boas instituições e boa governação”, sem os quais “não haverá Estado de Direito, não haverá desenvolvimento”.
.

Inglaterra: Centro de Língua e Cultura Portuguesa inaugurado em Londres

.

MUNDO PORTUGUÊS - 11 Outubro 2010

O King’s College, em Londres, conta desde o dia 7 deste mês com um Centro de Estudos em Língua e Cultura Portuguesa (CELCP), inaugurado pela presidente do Instituto Camões (IC). O primeiro colóquio foi já agendado para Dezembro e vai reunir historiadores de vários países para discutir a proclamação da República em Portugal e a evolução do movimento político no resto da Europa.

O CELP no King’s College (KCL) será o primeiro do género no Reino Unido, onde existem quatro Centros de Língua Portuguesa, em Oxford, Leeds, Newcastle e Edimburgo. No protocolo é definida a intenção de promover o desenvolvimento dos Estudos Portugueses e valorizar o estatuto da Língua Portuguesa, juntando esforços na organização de actividades, financiamento e logística de instalações. A universidade britânica comprometeu-se a criar um espaço físico para o CELCP instalar uma biblioteca de língua, cultura, história, política, de sociedade Portuguesa e de lusofonia, cujas obras estão em curso.

O Instituto Camões terá, por seu lado, de fornecer o material para a biblioteca, sejam livros, documentos multimédia ou audiovisuais. A criação do CELPC, que irá funcionar sob a divisão de Artes e Humanidades, coincide com a fusão do departamento de Estudos Portugueses e Brasileiros com o departamento de Estudos Hispânicos e Latino Americanos.

O ensino do português possui uma tradição nesta universidade desde os anos 1860, onde foram docentes, nomeadamente, Luís de Sousa Rebelo e Hélder Macedo, entretanto jubilado. Um dos impulsionadores do Centro foi Francisco Bethencourt, titular há cinco anos da cátedra Charles Boxer, nome de um dos mais importantes académicos dos estudos portugueses.

Expansão da língua

Para a presidente do Instituto Camões (IC), apostar no ensino universitário pode beneficiar a expansão da língua junto dos britânicos e das comunidades. Em declarações à agência Lusa, no decorrer da inauguração, Ana Paula Laborinho reiterou a ambição de ver o ensino da língua portuguesa integrado nos currículos das escolas britânicas, mas vincou não haver “capacidade para ser Portugal a fornecer todos os professores necessários”.

A criação deste Centro de Estudos em Língua e Cultura Portuguesa (CELCP) no King’s College, “uma das universidades mais prestigiadas” do Reino Unido, preenche um vazio em Londres, que passa a ter “um pólo da cultura portuguesa”, realçou.

Ana Paula Laborinho defendeu a importância de “trabalhar também ao nível das universidades”, para “garantir que sejam formados professores que possam reforçar o ensino do português a todos os outros níveis”. Dessa forma, a presidente do Instituto Camões (IC), que desde este ano tutela também o ensino do português no estrangeiro, incentiva os professores colocados no Reino Unido a aproveitarem os meios do IC existentes nas universidades.

Colóquio em Dezembro

Uma das actividades do CELCP já agendadas, será a realização, em Dezembro, de um colóquio sobre a implantação da República em Portugal.Organizado em conjunto com o Instituto de Ciências Sociais da Universidade de Lisboa, este acontecimento é um exemplo do trabalho que o CELCP quer desenvolver, avançou a directora, Luísa Pinto Teixeira. O objectivo, explicou à Agência Lusa, é criar uma “plataforma de estudos portugueses com o apoio de instituições públicas e privadas” que se estenda para além da língua e literatura e inclua a “história, política ou cinema”.

Em vez de centrar-se exclusivamente em temáticas portuguesas, as actividades deverão incluir especialistas de vários países e áreas e alargar a discussão a um nível global e multidisciplinar. Será o caso de dois outros colóquios a realizar em 2011, um sobre migrações e crioulização, outro sobre os 50 anos desde o início da independência de países africanos, adiantou a responsável.

Formada em História, Luísa Pinto Teixeira assume o cargo após três anos à frente do Centro de Língua Portuguesa, em Oxford. Durante este período, participou na organização de várias conferências, nomeadamente sobre política europeia, Timor-Leste ou etnomusicologia.

Desta experiência, retirou a necessidade de “trabalhar em rede” com vários departamentos das universidades e tentar introduzir uma perspectiva portuguesa ou lusófona a diferentes áreas de estudo. “Agora todos em Oxford sabem que o Centro existe e quem foi Camões”, garanti à Lusa.
.

CNRT reage a acusação contra ministros sugerindo inquérito à PGR

.

MSO – LUSA

Díli, 11 Out (Lusa) -- O deputado timorense Natalino dos Santos, do CNRT, defendeu hoje que o Supremo Tribunal deve abrir inquérito contra a Procuradora Geral da República, Ana Pessoa, que deduziu acusação contra dois ministros.

A sessão plenária do Parlamento de Timor-Leste aprovou, por unanimidade, o protocolo de cooperação da CPLP no domínio da Defesa, mas foram os assuntos internos que dominaram os trabalhos, com a Justiça no centro das intervenções.

O CNRT, partido liderado por Xanana Gusmão, e o maior da coligação da Aliança da Maioria parlamentar no poder, pela voz do deputado Natalino dos Santos, reagiu no Parlamento à acusação deduzida pela Procuradoria Geral da República contra dois ministros, atacando a procuradora, Ana Pessoa.

Numa declaração política, Natalino dos Santos defendeu que Ana Pessoa devia ser alvo de um inquérito por parte do Supremo Tribunal, por alegadas irregularidades cometidas quando foi ministra do Governo da FRETILIN, partido agora na oposição.

Segundo aquele responsável político, o processo de compra do equipamento informático para fazer os cartões eleitorais em 2006, não obedeceu a concurso, sendo convidada a empresa VIP Computer, que não possuía registo em Timor-Leste.

Tal processo foi desencadeado pelo Ministério da Administração Estatal, de que na época era titular a atual procuradora, Ana Pessoa.

Ana Pessoa acusou, formalmente, o vice primeiro ministro José Luís Guterres e o ministro dos Negócios Estrangeiros Zacarias da Costa dos crimes de enriquecimento ilícito e abuso de poder, devido à nomeação irregular da esposa do primeiro para a missão diplomática de Timor-Leste, em Nova Iorque, mas o Parlamento ainda não levantou a imunidade aos dois governantes, para poderem ser presentes à Justiça.

O maior partido da oposição, a FRETILIN, na sua declaração política do dia, defendeu também a abertura da investigação à utilização de viaturas do Estado e à "tentativa de manipulação dos funcionários públicos" pelo CNRT, "com fins eleitoralistas".

Afirmando que o CNRT já está em campanha porta a porta, e criticando o seu líder, Xanana Gusmão, por fazer "campanha política" na sua digressão pelos distritos para apresentar o Plano Estratégico de Desenvolvimento, a FRETILIN, através de Aniceto Guterres, denunciou o alegado uso de uma viatura do Estado numa ação do CNRT ocorrida na semana passada em Laklubar.

Para o principal partido da oposição, o CNRT tem igualmente procurado aliciar e exercer "pressão indireta sobre os funcionários do Estado", ao convidá-los para um recente congresso dos profissionais do CNRT, comparando o método às práticas do partido GOLKAR do presidente Suarto", durante a ocupação indonésia.

*** Este texto foi escrito ao abrigo do novo Acordo Ortográfico ***
.

Amnistia Internacional pede libertação "imediata" de mulher de Nobel da Paz

.

MV – LUSA

Londres, 11 out (Lusa) -- A Amnistia Internacional (AI) pediu hoje às autoridades chinesas que revelem "imediatamente" o paradeiro de Liu Xia, mulher do Nobel da Paz 2010, Liu Xiaobo, que confirmou estar em prisão domiciliária em Pequim.

A mulher do dissidente chinês confirmou por telefone, numa mensagem divulgada na rede social Twitter, estar em prisão domiciliária, sem poder ser contactada.

"Vi Xiaobo, e disse-lhe a 09 (de outubro), na prisão, que tinha ganho o prémio (Nobel da Paz 2010). Dir-vos-ei mais posteriormente. Por favor, sejam quem forem, ajudem-me a comunicar através do Twitter. Obrigado", lê-se na mensagem.

Várias organizações de defesa dos direitos humanos, como a Freedom Now e a Human Rights na China, denunciaram que Liu Xia se encontra sob prisão domiciliária, sem possibilidade de utilizar telemóvel nem receber visitas.

Em comunicado, a AI pede às autoridades chinesas que confirmem o paradeiro da mulher do dissidente.

A subdirectora da AI para a Ásia Pacífico, Catherine Barber, afirmou que o Governo chinês está a tentar desviar a atenção internacional dos presos de consciência chineses, que foram alvo de especial atenção nos meios de comunicação social depois da atribuição do Nobel a Liu Xiaobo.

"É intolerável que se persiga Liu Xia apenas porque o marido recebeu o reconhecimento internacional pelo seu trabalho a favor dos direitos humanos", adiantou a AI.

"O seu paradeiro (de Liu Xia), bem como a confirmação de que continua a ser uma cidadã livre, deve ser divulgado o mais rapidamente possível", defendeu Barber.

Para a responsável da AI, a China tem em mãos "uma grande oportunidade para libertar os que permanecem detidos por expressar de forma pacífica os seus pontos de vista, e acabar com a perseguição de cidadãos inocentes".

*** Este texto foi escrito ao abrigo do novo Acordo Ortográfico ***
.

Retórica "anti-ocidental" não evitará, a prazo, libertação de Liu Xiaobo

.

AC - LUSA

Pequim, 11 out (Lusa) -- Analistas ocidentais afirmaram hoje que a China acabará por libertar o Nobel da Paz 2010, Liu Xiaobo, condenado a 11 anos de prisão por actividades subversivas, mas a curto prazo, o "discurso anti-ocidental" em Pequim irá até endurecer.

"Este é o tipo de problemas que deixa os dirigentes chineses furiosos. Vai ser duro", disse um diplomata europeu.

Liu Xiaobo "não cumprirá integralmente a pena, mas, por uma questão de face, a libertação não será para já", acrescentou.

O novo Nobel da Paz foi preso em dezembro de 2008, depois de ter lançado um abaixo-assinado a favor da introdução de reformas políticas na China, nomeadamente a liberdade de expressão e associação, fim do regime de partido único e independência do poder judicial

Nos dois únicos comentários sobre a distinção atribuída a Liu Xiaobo publicados em Pequim, ambos em jornais língua inglesa, o Comité Nobel Norueguês é acusado de tentar "impôr os valores ocidentais à China".

"Alguns podem esperar que este prémio provoque mudanças dentro da China na direção que desejam, mas ele pouco pode fazer exceto expor, e em alguns ampliar, a profunda rutura ideológica entre este país e o Ocidente", de acordo com um artigo publicado no China Daily.

O artigo classificou a decisão do Comité Nobel Norueguês como "uma provocação à China", inserida numa alegada "conspiração ocidental para conter a ascensão" do país.

Preso desde dezembro de 2008, pela terceira vez em 21 anos, Liu Xiaobo foi distinguido pelo Comité Nobel Norueguês "pela sua longa e não violenta luta pelos direitos humanos fundamentais na China".

Para o governo chinês, trata-se de "um criminoso condenado por violar a lei".

O presidente norte-americano e Nobel da Paz 2009, Barack Obama, saudou a escolha do Comité Nobel Norueguês e pediu a libertação de Liu Xiaobo.

Governos, organizações e personalidades de vários países, da Alemanha ao Japão, manifestaram idêntica posição.

"A China não vai querer alimentar esta fonte de pressão diplomática por muito tempo, ficando ao nível da junta militar da Birmânia (que mantém a Nobel da Paz 1991, Aung San Suu Kyi, em prisão domiciliária)", disse outro diplomata europeu.

"Depois do sucesso obtido com os Jogos Olímpicos de Pequim (no verão de 2008) e a Expo2010 (a decorrer em Xangai), isso só mancharia o prestígio da China", acrescentou.

Nos últimos 15 anos, Wang Dan, Wei Jingsheng e outros dissidentes chineses também condenados por tentarem "subverter o poder do Estado" foram libertados por "razões humanitárias" e autorizados a "receber tratamento médico" fora do país.

Um dos últimos casos foi o de Xu Wenli, de 67 anos, libertado em dezembro de 2002 depois de ter passado grande parte da vida adulta na prisão.

A China, entretanto, tornou-se a segunda maior economia do mundo e é hoje elogiada como "um dos motores da recuperação global", mas manter preso um Prémio Nobel da Paz não melhorará a sua imagem externa, valor a que os governantes também dão crescente importância.

*** Este texto foi escrito ao abrigo do novo Acordo Ortográfico ***
.

CHINA ANULA REUNIÃO MINISTERIAL COM NORUEGA

.

MC – LUSA

Pequim, 11 out (Lusa) -- Pequim anulou um encontro ministerial marcado para quarta-feira entre responsáveis chineses e noruegueses sobre pescas devido à atribuição do prémio Nobel da Paz ao dissidente chinês Liu Xiaobo, anunciou hoje a televisão norueguesa NRK.

Na "quarta-feira (a ministra da Pesca norueguesa) Lisbeth Berg-Hansen devia encontrar-se com o vice-ministro da Pesca chinês em Pequim. Mas os chineses anularam esta reunião, primeira medida de reação oficial contra a Noruega depois da atribuição do prémio Nobel da Paz ao dissidente chinês Liu Xiaobo", afirmou a NRK, citando fontes da delegação norueguesa.

Desde a atribuição do prémio na sexta-feira ao dissidente chinês, o embaixador da Noruega em Pequim foi convocado pelas autoridades chinesas.

A China tinha prevenido que veria com maus olhos a atribuição pelo Comité Nobel Norueguês do prémio da Paz a um dissidente chinês. O Comité Nobel é independente do governo norueguês.

A ministra das Pescas norueguesa estava em Xangai hoje para visitar a exposição universal, sublinhou a televisão norueguesa.

Liu Xiaobo, preso desde 2009, recebeu na sexta-feira o prémio Nobel da paz atribuído pelo Comité Nobel Norueguês «pelos esforços duradouros e não violentos a favor dos direitos humanos na China".

Desde então, os pedidos para que seja libertado multiplicaram-se em todo o mundo. A mulher do dissidente foi colocada sob prisão domiciliária.

*** Este texto foi escrito ao abrigo do novo Acordo Ortográfico ***
.

Australia Says East Timor Refugee Center to Cost 'Many Millions'

.

STEPHEN COATES - JAKARTA GLOBE - October 11, 2010

Dilli - Australian Immigration Minister Chris Bowen said Monday he had several "models" of how to establish a regional refugee center in East Timor, as he arrived in Dili for talks with President Jose Ramos-Horta.

Bowen will meet Ramos-Horta and other senior officials on Tuesday in the first round of direct negotiations with the East Timorese government about the proposed center, an idea first mooted by Prime Minister Julia Gillard in July.

Gillard wants to establish a regional hub to process the thousands of asylum seekers -- known as "boatpeople" -- heading for Australia through Southeast Asian transit points.

Bowen said he expected a "good two-way exchange" with the president, who told AFP on Sunday that such a center could cost 30 million US dollars to build and another 30 million in annual upkeep, and would only be "temporary".

"I'll be discussing with President Ramos-Horta some of the possible models for a regional processing framework, and also consulting with him about the view of the government of Timor-Leste about which of the models would be the most easy to progress," he told reporters at Dili airport.

"The construction of any such center would take a considerable amount of resources ... it would be in the vicinity of many millions of dollars, but that's something fully understood and accepted from the Australian point of view."

He refused to be drawn on whether an East Timor-based facility would be a permanent solution to Australia's difficulties with "boatpeople", saying only that was one of the "issues we'll be talking through" with Ramos-Horta.

The East Timorese president, a former political exile, said he would demand assurances that if the processing facility were established, no refugee would be left in "limbo" in East Timor for more than three years.

He also said East Timor would not accept a permanent facility on its territory.

"Any asylum seeker center has to be a regional mechanism, it has to be led by the UNHCR (the United Nations refugee agency), it has to be financed by others ... and it has to be temporary, not permanent," he said.

He did not elaborate but his comments suggest he sees East Timor's role in the context of a recent surge in the number of asylum applicants arriving by boat in Australia, and not as a long-term project.

About 100 of the boats, carrying more than 4,000 people, have arrived this year, stretching facilities to the limit and exacerbating a politically sensitive issue for Gillard's fragile, Labor-led coalition.

Many more undocumented migrants -- mainly from Sri Lanka, Afghanistan, Iraq and Iran -- are caught as they transit through Indonesia and Malaysia before they make it onto a boat bound for Australia.

Bowen will be discussing the issue in Indonesia and Malaysia later in the week.

"What we're proposing is a regional framework which requires the cooperation of our regional partners," he said.

*Agence France-Presse
.

RAMOS HORTA WARMS TO REFUGEE PROPOSAL

.

KIRSTY NEEDHAM – THE AGE - October 12, 2010

The Australian government is looking now for skilled immigrants!

EAST Timorese President Jose Ramos-Horta has given the strongest signal yet that the Gillard government's controversial plan for his country to house a regional refugee processing centre could be accepted.

On the eve of a meeting in Dili today with Immigration Minister Chris Bowen, Mr Ramos-Horta was quoted saying that the ''irrational'' first reaction by East Timorese MPs and citizens opposing the plan could be overcome.

''When I explain my view and tell them that we can't close our doors, everybody agrees,'' Mr Ramos-Horta told AFP.

He said the processing centre would cost $60 million, including $30 million for infrastructure and another $30 million in running costs, which had to be financed ''by others''.

Other conditions laid out by Mr Ramos-Horta included a three-year deadline for processing and resettling each asylum seeker, and that any centre be temporary only.

''There has to be an absolute guarantee that they will be leaving after three years,'' he said. ''They cannot be waiting like they do in Indonesia, Malaysia and Thailand for up to 20 years in camps.''

Mr Bowen will meet with Mr Ramos-Horta this morning, followed by meetings with other senior East Timorese officials to discuss Australia's proposal.

His spokesman said yesterday: ''The government welcomes the President's positive and constructive comments on a Regional Processing Centre being located in East Timor.''

But opposition immigration spokesman Scott Morrison seized on Mr Ramos-Horta's condition that a processing centre be temporary.

''Apart from the fact that the people of East Timor, the majority of East Timorese MPs and senior government members are opposed to the idea, it is clear that at best it would now only ever be a temporary option.''

Before departing for Dili, Mr Bowen said he would discuss with the East Timorese government ''what they see as the pros and cons'' of the plan. ''I understand that the East Timorese government would want to make sure there's great benefit for the East Timorese people in any proposal going forward and that's something I'll be talking to them about, '' he told ABC radio.

Mr Bowen said he did not expect to receive a final decision from the East Timorese administration.

Mr Ramos-Horta said his government viewed the the refugee issue as a humanitarian issue.
.

CNRT Kongratula Xanana iha Kombate KKN, Kestiona seriedade PGR...

.

...no Husu SJT Inkeretu DR. Ana

TEMPO SEMANAL

Tempo Semanal, Dili, 12 Outubru 2010 - Iha dader ida ne’e bankada mais votadu iha bloku AMP sei hato’o sira nia deklarasaun politika iha Plenaria parlamentu Nasional. Deklarasaun ne’e hato’o husi Deputadu Natalino dos Santos husi CNRT ne’ebe ninia konteudu hanesan tuir mai ne’e:

Deputadu ne’e hahu ho foo parabeins ba Primeiru MInistru ninia neon kmanek. “Ohin hau hakarak kongratula Governo AMP, nebe Lidera hosi PM Kai Rala Xanana Gusmao, AMP iha duni Vontate diak, iha komitmento ba kombate korupsaun, tamba Korupsaun AMP koncidera hanesan krime extra Ordinari ou moras at ida que tenque hamos, se lae nia konsequensi povo kiik sira mak terus no dezemvolvimento estado RDTL sei la avansa, ho nune iha tempo badak Governo AMP liu hisi PM sei halo Suspensaun ba Membro Governo Amp nian hodi ba hatan iha Tribunal, ba alegasaun nebe refere ba membro Governo sira hetan alegasaun halo korupsaun,” hakerek iha deklarasaun politika ne’ebe sei sani husi deputadu ne’e iha minute balun tan.

Nia hatutan, “Maibe hau laran Triste, tamba justisa ne’ebe que la justo praktika husi makaer Justisa sira, hodi halo injustisa, hodi atingi sira nia objektivo vingansa politik passado nian. Ho nune hau hakarak fo lembra fila fali ba Makaer Justisa sira hodi tetu no hare fila fali kasu anterior iha Ministerio Estatal nian, ne’ebe que usa osan la tuir regras normal kontra Lei (abuso de poder).”

“Proceso Sosa Komputador ba halo kartaun eleitoral, ho Valor $ 1.113 miloes dolar americano iha tinan 2006, nebe osan povo nian hetan aprovasaun husi representante povo iha uma fukun parlamento nasional, nebe que Ministerio Estatal uluk lidera husi Dra.Ana Pessoa Pinto.”

“Iha proceso ne Ministerio Estatal, la halo tuir procedemento legal, tuir lei apovisionamento ne’ebe mak estabelece ona katak buat hotu liu husi tender, maibe Ministra Estatal halo single Source, e Companhia ne’e hatudo deit husi Ministerio Estatal ho naran Companhia: VIP Computer.”

“Objectivo halo single source ne, atu halo produsaun ba Kartaun Eleitoral, tamba iha elesaun ba Presidencial no Parlamentar, tempo la tó atu loke tender, maibe razaun ne’e la forte hodi viola tiha lei no regras aprovisionamento estabelece no sistema centralisado, maibe ita hare fali katak iha eleisaun 2007, kada votante sira ba vota, sei utiliza hela Kartao Eleitoral tuan, Passaporte, Certidaun Baptismo no certdao RDTL hodi ba vota.“

“At Liu tan Compania nebe maka hetan Single Source, la iha licenca no registo iha Timor Leste. Faktos rua iha leten, Lei la fo dalan ba halo Single Source, no Companhia refere la iha legalidae ba nia existencia iha Timor Leste( companhia ne la registo). Ida ne hatudo momos katak, iha duni indikasaun forte Korupsaun iha Ministerio Estatal governo anterior nia tempo.”

“Kasu ne hetan alegasaun no mos iha publico, liu-liu media masa, Kasu ne Korupsaun no Krime tamba sa maka Ministerio Publiku to’o agora seidauk halo investigasaun ba kasu ne’e, ho nune hau hakarak hatene proceso ne’e to’o ona iha nebe, karik arquivo tiha, ka kasu ne’e hetan ona julgamento ou sei iha hela gaveta Tribunal nian.”

“Tamba tuir rekomendasaun PDHJ nia relatori nebe maka submete ba Prockurado Geral Republika, hatete momos, katak iha indisiu forte mal administrasaun, abusu de poder,krimi inrequecimentu ilicitu husi ministerio Estatal no PGR rasik haruka ona processo ne’e ba ona Tribunal Recurso atu halo julgamento.”

“Ohin hau nudar Deputado Parlamento Nacional hakarak, questiona fila fali no hakarak husu fila fali KASU refere liu hosi Plenaria Parlamento Nacional, atu hatene andamento kasu ne’e to’o ona iha nebe?,” natalino kestiona seriedade no imparsialidade Ministeiru Publiku ne’ebe ukun husi eis Ministra Estatal DRA. Ana Pesoa.

“Hare ba injustisa nebe iha instituisaun makaer justisa sira, hau pesemis, embora governo iha vontade diak, maibe injustisa sei taka dalan ba komitmento Kombate Korupsaun, tamba elementos balu iha instituisaun nia laran involve mos iha praktek Korupsaun wain hira sei kaer knar nudar membro do Governo.”

“Se karik injustisa nebe’e maka halao dadaun iha instituisaun makaer justisa sira, hau liga ba kasu, Vice PM José Luis Guterres , nian nebe maka agora dadaun manas no sai komsumu politik ba politikos sira, hodi julga Dr. Jose Luis Guterres“LUGO” Eis- Chefe Delegasaun Fretilin iha Frente Diplomatik iha tempo Luta ba Libertasaun, konsidera hanesan presequisaun politik hosi ema nebe maka iha vingansa Politik ho oportunidade kaer poder balu iha justisa, hodi halo tan abuso ba Poder.”

“Indikasaun forte ba indisius ABUZO DE PODER Kazu Dr. Jose Luis”Lugu”, hatudo mo-mos ba ita hotu, oinsa Autoridade judisiaria ida (orgaun autonoma) nudar PGR, Dra. Ana Pessoa, hatudo indikasaun forte ba indisius ba abuzo de poder no tenta halo fraude hasoru Sr. Xanana Gusmao nudar PM IV Governo Konstitusional.”

“Husi kronologia kazu Jose Luis ho Zakarias Albano da Costa, ne be hetan akusasaun husi PGR ba krime abuzo poder no enriksemento iligitu (memparkaya diri secara tidak sah), hatudu, mo-mos iha presequesaun politika no vingansa politik pasado no tentativa ho meus oin-oin hodi sobu governo AMP nebe Xanana maka lidera hela.”

“Faktus : indikasaun katak, ema nebe tuir los hetan mos akusasaun, hanesan : Sra. Eix Vice Ministra Negosio Estrangeiro ADALGIJA MAGNO no Sra. Eix Ministra Financas MADALENA VOAVIDA naran sira ne latama mos hanesan Acusadus, iha lista akusasaun hasoru Dr. Jose Luis, Dr. ZaCaris A. da Costa no sira esklui tiha sira seluk. “

“ Faktus iha leten, hau koncidera tendensia politika no presequisaun nebe halo hasoru membro governo AMP, laos deit presequisaun maibe atliu senhora Procuradora Geral da Republika tenta hatudu indikasaun ho indisius forte ba ABUZA rasik nia Poder nudar PGR, ho dalan haruka karta notificasaun ida ba PM Xanana Gusmao hodi husu atu SUSPENDE ona membro Governo nain 2 nebe hetan akusasaun husi PGR, processo nebe Sra. PGR ho nia instituisaun rasik halo praktek lor-loron, hatene nia procedimento: Katak akusasaun ida só bele konsidera definitivu wainhira respeita procedemento iha kodigo ba Processo Penal Timor- Leste nian, liu-liu artigo 239, so Juiz kompetente/Juis do Processo nebe avalia tiha lai kazu ida maka bele determina, se kazu ne iha fundamentus forte atu simu nudar akusasaun definitivu, maibe saida maka akontece iha kazu Vice PM, maka Sra. Procuradora Geral tenta bosok/halo fraude ba PM Xanana, nebe nia koncidera la konece sistema justisa Timor-Leste, aproveita situasaun deskonesimento ida ne’e, husu la lais atu PM Xanana suspende membro Governo nain rua ne’e, ho nune ita bele hare ona oinsa skenario politizasaun nebe tama ba ona instituisaun judisiaria nia laran, ho objektivo lori “chaos” ba governasaun Xanana Gusmao, mos dezastre ba estado RDTL.”

“Faktos ida tan katak Dra. Ana Pessoa, hatudo mos nudar PGR, halo tan abuzu b poder hodi halimar politika, no nonok haruka tan akusasaun Dr. Jose Luis Guterres no Dr. ZaCarias A. da Costa nian ba Presidente Komissaun A Parlamento Nacional, Dra. Fernanda Borges. Ida ne’e faktos konkreta hatudu mo-mos presequisaun politika nebe Dra. Ana Pessoa halo ba ninia adversario politika, Vice PM no MNE.”

“Baseia ba faktos iha leten, tuir Kodigo Processo Penal artigo 12, Supremo Tribunal Justisa (STJ) maka iha kompetencia atu hahu loke inquerito kriminal hasoru PGR, Tribunal Recurso nudar Tribunal ás liu iha Timor-Leste bele halao knar nudar STJ nian, loke inquerito ba Dra. Ana Pessoa.”

“Razaun husu inqueritu ba STJ/Tribunal Rekursus tamba PGR,hanesan orgaun judicial ne’ebe autonoma la halo ona knar no defende ona independencia judicial,maibe buka politiza fali justisa hodi atinji ba ninia objektivu politku!”
.

ALÔ TIMOR, TERRA DIAK LIU E DE HIATOS!

.

FORBES SPY GLOBAL

PRESTIMOSOS, QUE SAUDADES!

Estou no Brasil, mas como devem de imaginar a Forbes Spy continua a laborar em Timor Leste (agora escreve-se sem hífen?). Foi assim que recebi um relatório de que a concorrência alvitrou que o prestimoso Gil Alves vai comprar um hiato para o país. Quando soube fiquei especado a matutar. E corri para o dicionário.

Um hiato? Mas para que querem um hiato se têm tantos?! Perguntei ao Pipidelas do morro sertanejo, um agente que admitimos na Forbes Spy por ser das relações de todos os corruptos do PT e nos prometer informações valiosas. Bem, mas isso agora não interessa nadinha. Hem?

Hiato, hiato… Lá andei a rastejar pelo dicionário calhamaço, uma vez que o dito em online é uma grande confusão. Hiato? Mas será o que estou a pensar? Mas por que quer o prestimoso Gil um hiato se ele nem se entende com o arroz que comercializa e mete nos bolsos… Pois, pois. Um dia destes até a prestimosa esposa lhe disse que nunca mais lhe passava as calças a ferro se ele continuasse a meter arroz nos bolsos. É que com o calor do ferro aquilo passava a pipocas. Expandia! Diga-se de passagem que galletes de rice até são muito boas. Hem? Pois, mas isso é lá para os naturistas e macrobióticos. Prossigamos.

Ai, onde é que eu ia? Ah, pois… O que era um hiato. Ora, o dicionário diz que é “falha, intervalo, lacuna, fenda, interrupção, abertura…” Raios! Mas para que quer o Gil coisa destas se coisas destas é o que não falta àquele governo? E vão dar milhares de dólares por uma fenda? Mas deve ser uma fenda muito fina! E se for um intervalo? Mas para que querem comprar mais intervalos se já têm tantos na TVTL, na electricidade. E interrupções também não faltam àquele governo. Muito menos no ministério do prestimoso Gil. Até faz intervalos no fornecimento do arroz que é para as pessoas serem mais regradas a comer e poderem aumentar os preços e fazer desaparecer umas toneladas pela porta do cavalo. Cavalo? Ai este cavalo é muito rico, de certeza. Ele e o Maneta. É que sempre me aparecem aqui nos relatórios que foram coisas para o Maneta e que desaparecem pela porta do cavalo. Milhões para o Maneta que a prestimosa Pires deu a um macaísta que ela inventou e que até parece que não existe, uma falha, um hiato… Pois. Hem? Regressemos ao hiato que dizem que vão comprar… O quê? Já compraram? Quanto? 180 mil dólares? Ena, diziam que eram só 160 mil… Ah, os 20 mil são para o porteiro… Que precisa de luvas porque está frio. Hem? Ah, ele guarda-as no tabelier do carro do ministro? Mas qual ministro? Hem? Só 20 mil para o tabelier? Ora, isso é uma mijaria! A Pires é logo aos milhões. Tau! Hem? Cadê o tipo dos olhos em bico macaísta? Claro, e como é que se compram aquelas coisitas tão boas e tão onerosos e se investe lá fora e cá dentro? E como é que eu vivo depois de levar um pontapé no sim-senhor? Agora é tempo de aproveitar… Canta o outro: é fartar vilanagem... Coisa.

Nisto entra pelo gabinete, montado num kuda russo, o primeiro Gosma, a tocar corneta e tudo. “Ao ataque! Chegou a cavalaria!” E zás! Lá vão uns quantos dos milhões… Não, esta descrição é doutro filme. Não liguem. O Gosma até é honesto. Mata e mente. Hem? Não. Digo, mente e mata.. Hem? Não, manda matar! Ai, vou sair pela porta do cavalo com esta conversa. O que vale é que a porta do cavalo dá para muitos sítios. Olhem, vou pelo lado do Palácio Chinês… Oiá!

Já me perdi. Poças que não queria nada perder-me agora. Assim perco tempo preciosíssimo! Tenho de estar atento a estas trapaças que estão a acontecer aqui no Brasil. Oié! Samba!

Já sei. Estava à procura do hiato. Ai, e agora toca o telefone. Mas que grande chatice! Dilma! Atende aí essa porra!

A Dilma… Sabem quem é, não sabem? Admitimos a sujeita cá na Forbes. É um investimento, não tarda ela fica presidente e depois temos todas as informações de borla. Ou quase de borla. Pois. O que está a dar para as empresas e multinacionais é contratar ex-governantes ou futuros governantes mesmo que sejam analfabetos e só tenham diploma de Dr. ou Engº. comprado. Depois podemos fazer cambalachos a torto e a direito. À direita e à esquerda, que a trampa é a mesma. E ao centro… Ai, olha lá a fenda. Ah, pois. Hiato. Ora… Hem? Telefone para mim, Forbes? Quem é? Ah, o Gil? Qual? O de Expo 98 em Lisboa? Não? Está em Díli? Ah, o dos hiatos…

Estou? Sim. Pois… Pois… Pois… Ah, não é hiato mas sim iate! Ora, mas porque foi que me informaram que era hiato? Mas que confusão! Sim, desculpa lá oh Gil! Mas, já agora, para que querem vocês um iate? Não vos chega beiros?

Chiu! Estou a falar com o Gil Alvos… Diz? Ah, o iate é para passear as fendas e fazer festarolas… Compreendi-te. Luvas? O quê? Ah, louvas a ideia! Mas de quem foi a ideia? Do bispo? Qual? Ah, criancinhas… Passear criancinhas nas ondas do mar… Porra, estou farto desta conversa. Vai mazé roubar mais arroz e fazer pipocas nos bolsos, é que elas crescem!

A chamada caiu. Faz de conta. Eu desliguei. O tipo estava cá com umas conversas tão parvas… Ou então eram linhas cuzadas. Cuzadas? Não… aquela coisa que o Bush foi buscar à história contra os ditos malvados mouros… Cruzadas! Isso… Mas que grande confusão.

Olhem, vou embora. Já estou a ficar com diarreia mental e não posso adoecer por agora que tenho muito o que fazer neste imenso Brasil gostoso e miserável para o povo, apesar de ser extremamente rico. Ora, é sempre a mesma coisa!

Bai, digo: Bai, bai! Oiá!
.